Cờ đam: cách chơi, nguồn gốc và cách để thắng

Cờ đam chơi trên các ô sẫm của bàn cờ vua, mỗi bên mười hai quân. Mọi nước đi đều chéo, mọi nước ăn đều là nhảy, và — đây chính là luật làm nên trò chơi — có ăn được thì bắt buộc phải ăn.

Chỉ một nghĩa vụ ấy đã biến cuộc đua đơn giản thành trò chơi của những chuỗi nước ép buộc. Vì đối thủ buộc phải ăn thứ bạn đưa ra, bạn có thể lái quân của họ tới đúng những ô mình muốn. Gần như mọi đòn thắng trong cờ đam đều là một nước thí: cho một quân, ép nhảy, rồi ăn lại hai.

Tiếng tăm «đơn giản» là niềm tin dân gian Bắc Mỹ chứ không phải sự thật về trò chơi. Cờ đam Anh có kho tài liệu với hàng nghìn khai cuộc được phân tích, một giải vô địch thế giới kéo dài hơn 150 năm, và ở Marion Tinsley là kỳ thủ áp đảo nhất mà bất kỳ môn nào từng sản sinh — ông chỉ thua bảy ván trong bốn mươi lăm năm.

Đây cũng là một trong số ít trò cổ điển đã biết rõ kết cục: năm 2007, nhóm nghiên cứu ở Đại học Alberta chứng minh rằng nếu cả hai bên chơi hoàn hảo thì ván cờ hoà. Điều đó chẳng thay đổi gì với phần còn lại của chúng ta, nơi thắng thua do những đòn đổi một lấy hai và do ai hết nước đi an toàn trước.

Cách chơi

Luật đầy đủ kèm hình: nước đi chéo, vì sao bắt buộc phải ăn, nhảy liên hoàn, phong quân, cách thắng và hoà, cùng khác biệt giữa cờ đam Nga và cờ đam quốc tế.

Luật cờ đam: cách chơi →

Câu hỏi thường gặp

Có bắt buộc phải ăn không?

Có. Theo luật chuẩn, ăn là bắt buộc, và quân còn nhảy tiếp được thì phải đi hết. Chính điều đó làm các đòn phối hợp ép buộc trở nên khả thi.

Hậu có đi lùi được không?

Có — hậu đi và ăn theo cả bốn hướng chéo. Quân thường chỉ tiến, dù ở luật Nga chúng được ăn lùi.

Cờ đam đã được giải chưa?

Cờ đam Anh đã được giải năm 2007: chơi hoàn hảo thì hoà. Cờ đam quốc tế 10×10 thì chưa.

Không đi được nữa thì sao?

Bạn thua. Cờ đam không có hoà vì hết nước — bị chặn kín hoàn toàn tương đương với bị ăn sạch quân.

Cờ đam khác cờ đam quốc tế thế nào?

Cờ đam quốc tế dùng bàn 10×10 với hai mươi quân mỗi bên, có hậu bay và bắt buộc ăn nhiều quân nhất. Đó là trò chơi sâu hơn đáng kể.