Luật rút que: cách chơi

Luật chơi rút que

Dựng bó que đứng trên bàn rồi buông tay. Que đổ thành một đống, và đống đó là toàn bộ bàn chơi. Từ đó, hai bên lần lượt rút từng que ra mà không làm xáo trộn thứ gì khác.

• Mỗi lần một que. Ấn nhẹ rồi rút thẳng theo chính chiều dài của nó, về phía nào cũng được, cho tới khi ra khỏi đống.
• Rút sạch thì được rút tiếp. Một lượt tốt là một lượt dài; dọn nửa đống trong một lượt là chuyện thường.
• Làm động que khác là hết lượt. Que đang rút được đặt lại chỗ cũ, và người tiếp theo nhận đống que đúng như bạn để lại.
• Rút cho thẳng. Bẩy, lăn hay nhấc que lên là đã làm động đống que dù chẳng thấy gì xê dịch — hướng rút phải đi theo đường mà que đang nằm.
• Đống que kết thúc khi que cuối cùng được rút ra. Thắng là người nhiều điểm nhất, không phải nhiều que nhất.

Chẳng điều gì ở trên khó hiểu cả, và đó chính là điểm mấu chốt. Cả trò chơi nằm ở một phán đoán lặp đi lặp lại: que này có trống không, và mình có đủ chắc để rút nó không?

Các que và giá trị

Một bộ Mikado chuẩn có 41 que chia làm năm bậc, và bậc được sơn ngay trên que: càng nhiều vòng thì càng đáng giá.

• Mikado — 6 vòng và đầu mạ vàng, 20 điểm, 1 que: 20 điểm.
• Quan (Mandarin) — 4 vòng, 10 điểm, 5 que: 50 điểm.
• Sư (Bonze) — 3 vòng, 5 điểm, 5 que: 25 điểm.
• Võ sĩ (Samurai) — 2 vòng, 3 điểm, 15 que: 45 điểm.
• Phu (Kuli) — 1 vòng, 2 điểm, 15 que: 30 điểm.
• Tổng — 41 que, 170 điểm.

Một nửa số điểm trong đống nằm ở mười một que cao nhất, nên đếm số que chẳng nói được mấy về ai đang dẫn. Bảy que Phu đáng mười bốn; một que Quan đáng mười và cũng chỉ cần một lần rút sạch.

Thế nào là phạm lỗi

Mọi cuộc cãi vã khi chơi rút que thật ra đều xoay quanh một chữ: động. Định nghĩa dùng được, và cũng là định nghĩa trò chơi ở đây áp dụng, là bất cứ thứ gì nằm chắn ngang con đường que của bạn phải đi qua.

• Que nào nằm đè lên que của bạn ở bất kỳ chỗ nào sẽ bị nhấc lên hoặc bị kéo theo. Phạm lỗi.
• Que nào vắt ngang khoảng trống mà que của bạn phải trượt qua để ra ngoài — không phải chỗ nó nằm bây giờ, mà chỗ nó sẽ đi qua. Phạm lỗi.
• Que chỉ chạm đầu với đầu que của bạn, hoặc nằm bên dưới mà không chịu sức nặng, thường không sao. Rút thử là biết.

Ở ranh giới, luật nhà mỗi nơi một khác, nên trước khi thả bó que hãy định hai điều: một que chỉ rung mà không đổi chỗ có tính là hết lượt không, và có được dùng tay kia giữ đống que không (thường là không).

Que Mikado, và những luật người ta thêm vào

Que đen-vàng tự nó đã đáng 20 điểm, và phần lớn các bộ còn cho người giữ nó một chút lợi thế lâu dài suốt phần còn lại của ván. Lợi thế gì — đó là biến thể thật sự duy nhất của trò chơi:

• Mikado làm dụng cụ — luật cổ điển. Người giữ được dùng chính que Mikado để bẩy và khều các que khác ra khỏi đống, biến một que tính điểm thành một công cụ.
• Tha một lần trượt tay — bản chơi ở đây: lỗi đầu tiên trong mỗi lượt của người giữ Mikado được bỏ qua, nên một lượt dài có thể sống sót qua một sai sót.
• Không có gì — chỉ tính điểm. Gọn nhất cho giải đấu, và cho ai không thích cảnh người dẫn đầu bỏ xa.

Cả ba đều làm cùng một việc: khiến que Mikado đáng săn sớm, khi đống que còn rối và nó vẫn nằm trên cùng. Mikado bị rút ngay lượt đầu thường quyết định ván; Mikado còn nằm trong đống tới cuối thì chỉ là hai mươi điểm phơi ra đó.

Những luật khác nên thống nhất trước

• Ai thả bó que — thường là người không đi trước, vì người thả được nhìn thấy cách que rơi sớm hơn một chút.
• Một tay hay hai tay. Một tay là chuẩn.
• Chơi một mình. Dọn hết đống que rồi tính điểm; rút hỏng mất giá trị một que thay vì mất lượt.

Câu hỏi thường gặp